อาหารสายยางที่มีส่วนผสมของโปรตีนเป็นสารอาหารที่ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหากคุณต้องการเน้น โปรตีน ในอาหารทางสายยางเพื่อสร้างความแข็งแรงของกล้ามเนื้อและป้องกันการลีบตัวของผู้ป่วย สิ่งสำคัญคือการเลือกแหล่งโปรตีนที่มี ค่าชีวภาพสูง (High Biological Value) หรือโปรตีนที่ร่างกายสามารถดูดซึมไปซ่อมแซมกล้ามเนื้อได้เกือบทั้งหมดครับ
วัตถุดิบและแนวทางการเตรียมอาหารสายยางเน้นโปรตีนที่เหมาะสมครับ
1. แหล่งโปรตีนหลักที่ควรมีในสูตรปั่น
อกไก่ (ต้มสุก): เป็นแหล่งโปรตีนที่สะอาดและคุ้มค่าที่สุด มีไขมันต่ำมาก และปั่นได้ละเอียดจนผ่านสายยางได้ง่าย
ไข่ขาวต้ม: เป็นโปรตีนมาตรฐานที่วงการแพทย์ใช้ (Albumin) ช่วยเพิ่มมวลกล้ามเนื้อและลดอาการบวมน้ำ (ควรใช้ไข่ขาวสุก 100% เพื่อป้องกันเชื้อแบคทีเรียและเพื่อให้ร่างกายดูดซึมได้ดีกว่าไข่ดิบ)
ปลาน้ำจืดเนื้อขาว: เช่น ปลานิล หรือปลาทับทิม มีโปรตีนที่ย่อยง่ายมาก เหมาะกับผู้ป่วยที่ระบบย่อยอาหารเริ่มทำงานช้าลง
เต้าหู้หลอดไข่: ช่วยเพิ่มความลื่นให้เนื้ออาหารปั่นและให้โปรตีนเสริม แต่ต้องระวังเรื่องโซเดียมหากมีโรคประจำตัว
2. สารอาหารเสริม "พลังกล้ามเนื้อ"
นอกจากโปรตีนแล้ว ต้องมีสารอาหารเหล่านี้เพื่อให้กล้ามเนื้อทำงานได้ปกติครับ:
เวย์โปรตีนชนิดไอโซเลท (Whey Protein Isolate): หากผู้ป่วยทานอกไก่หรือไข่ขาวได้ไม่เพียงพอ สามารถเสริมเวย์โปรตีนที่ไม่มีน้ำตาลและไม่มีแลคโตสผสมลงไปได้ (ช่วยฟื้นฟูกล้ามเนื้อได้เร็วมาก)
กรดอะมิโนชนิด HMB: (มักอยู่ในอาหารสูตรสำเร็จทางการแพทย์) ช่วยยับยั้งการสลายตัวของกล้ามเนื้อในผู้ป่วยที่นอนติดเตียง
วิตามินบี 12: ช่วยเรื่องการทำงานของระบบประสาทที่ส่งสัญญาณไปยังกล้ามเนื้อ (พบในตับไก่ต้มสุกเล็กน้อย)
3. ตารางสัดส่วน "สูตรปั่นเน้นโปรตีน" (1,000 ซีซี)
สูตรนี้เน้นความเข้มข้นของโปรตีนเพื่อให้พลังงานประมาณ 1:1 (1 ซีซี : 1 แคลอรี่)
วัตถุดิบ ปริมาณที่แนะนำ ประโยชน์ต่อกล้ามเนื้อ
อกไก่ต้มสุก 150 - 200 กรัม สร้างมวลกล้ามเนื้อหลัก
ไข่ขาวต้มสุก 4 - 5 ฟอง เสริมโปรตีนอัลบูมิน ลดการลีบ
ฟักทองต้ม 150 กรัม ให้พลังงานเพื่อให้ร่างกายไม่ต้องดึงโปรตีนมาเผาผลาญ
กล้วยน้ำว้าสุก 1 - 2 ลูก โพแทสเซียมช่วยการยืดหดของกล้ามเนื้อ
น้ำมันรำข้าว 2 ช้อนโต๊ะ ไขมันดี ช่วยให้ร่างกายใช้โปรตีนได้เต็มที่
น้ำสะอาด เติมจนครบ 1,000 ซีซี ปรับความหนืดให้พอดีกับสายยาง
⚠️ ข้อควรระวังสำคัญ
ภาระของไต: การให้อาหารโปรตีนสูง (High Protein) จะทำให้ไตทำงานหนักขึ้น ต้องมั่นใจว่าค่าไต (BUN/Creatinine) ของผู้ป่วยอยู่ในเกณฑ์ปกติ หากผู้ป่วยมีโรคไต ต้องจำกัดโปรตีนตามสั่งแพทย์อย่างเคร่งครัดครับ
การกรองอาหาร: อาหารโปรตีนสูงมักมีความหนืดและมีกากใยจากเนื้อสัตว์ ต้องกรองด้วยตะแกรงตาถี่ 2 รอบ เพื่อป้องกันสายยางอุดตัน ซึ่งจะทำให้ผู้ป่วยเจ็บตัวจากการต้องเปลี่ยนสายใหม่
ความเร็วในการให้: โปรตีนเข้มข้นอาจทำให้บางคนท้องอืดได้ ควรปล่อยให้อาหารไหลช้าๆ (ใช้เวลาประมาณ 30-45 นาทีต่อมื้อ)
💡 สิ่งที่คุณควรทำควบคู่กัน
แม้สารอาหารจะดีแค่ไหน แต่ถ้ากล้ามเนื้อไม่มีการขยับเลย ร่างกายจะ "ทิ้ง" กล้ามเนื้อนั้นไปตามธรรมชาติ แนะนำให้ผู้ดูแลทำการ ยืดเหยียดข้อต่อและกล้ามเนื้อ (Passive Exercise) ให้ผู้ป่วยทุกวัน เพื่อเป็นการกระตุ้นให้สารอาหารที่ให้ออกฤทธิ์ได้ผลสูงสุดครับ
